Heidegger'in Metafizik Nedir? Kitabı Hakkında

"Belki, düşünce, canlı bir eğretilemeyi

yeterince derinliğine ve genişliğine dek izleyebilirse

en verimli usavurmalara bile

kapalı duran anlam odaklarına ulaşabilir."

Oruç Aruoba - Benlik

Martin Heidegger, Metafizik Nedir? adlı metnini ilk defa gözden geçirme eyleminde bulanan okurun zihninde dilsel bir karmaşıklık yaratır. (Sein ‘‘varolan’’ Dasein ‘‘varlık’’ ayrımıyla) Bu karmaşıklığı kendi felsefe sistemini meşru hale getirmek amacıyla kurmaz (mevcut felsefenin tarih-doğa bütünlüğünde bilginin modellendiği, insanlığın yaşadığı krize işaret eder). Bu hususta Kaufmann Heidegger hakkında kuvvetli bir eleştiride bulunur, Kaufmann Varlık ve Varolan hakkındaki belirtmeye ilişkin ‘‘Heidegger'in asıllı ve asılsızlığı çözümlemesi sığ ve Manikheandır. Sığlık hiç de küçük olmayan bir ölçüde Manikheanizme bağlıdır’’ (2009 :133) demektedir. Ancak bilmemiz gereken en önemli husus, metafizik ya da geleneksel felsefe eleştirisinde bulunan Heidegger’in bu dilsel ayrımı, ‘‘kurgulu olan özne modelinin karşısındaki dilsel modele yerleştirmeden yapması’’ şeklinde anlamak gereklidir. Heidegger, hakikatin nesnesini belirtme amacını, Dasein ile Sein ayrımı ile ortaya atmaz, onun amacı bu ayrıma neden olan metafizikle hesaplaşmasıdır. Heidegger’in Almancada meydana getirdiği ayrımlar içerisinde zorlanmalar yaşayan okur, varolan ile varlık ayrımını derinleştirir. 

Heidegger orada olan diye çevrilen ünlü Dasein belirtmesinde bulunurken metni bizimle sınırlamaz. Dilsel ayrımın nedenini yavaş yavaş idrak ederken, daha öncesinde yarım yamalak duymuş olduğumuz sözler aklımıza gelir, (VAROLUŞ bu söze doğru sıçrayan bir anlam ve çağrışımlar ortaya çıkar) varolmanın sancısı, varolmanın yarattığı buhran, varolmanın kendisinin boğumlu olması. Metafizik Nedir? metni bu çağrışımların olduğu kısımlardan sonra, varolanın varolanı kurgulaması dediği kısımda Heidegger bize ikinci şoku yaşatır, şimdi ise birbirlerine zincirli olan bir katman daha meydana gelmiştir.

Heidegger, Metafizik nedir? adlı metnindeki önsöz kısmı ile Varlık ve Zaman ile kafa karışıklığı içerisinde olan okuyucuya dersler içermektedir. Önsözün ders niteliğinde olan ‘‘Metafizik’’ hakkında yapılan hatırı sayılır tanıtlamaların amacı, Varlık ve Zaman adlı eserini anlamak için bir atılımdır. 

Bu ayrımın oluşmasında (biraz Hegelci anlamda) okuyucuya öteki halinde gösterilmiş Varlık ve Zaman adlı eserinin okur tarafından henüz anlaşılmadığı ‘‘öteki halinde’’ tanıtlanmış kapsamanın oluşturulması için hazırlıktır (okuyucunun burada geleneksel özne bakımından ötekiyi modellediği bir tanınma ifadesi içerilmez). Heidegger, Varlık ve Zaman’ın 10.paragrafında Dasein hakkındaki yanlış anlaşılmasının olmaması için bir uyarıda bulunur, ‘‘Yaşama bizatihi bir varlık minvalidir, ama özü gereği ona erişim Dasein içinde mümkündür. Yaşama ne saf bir mevcut-oluş, ne de aynı zamanda Dasein’dır. Öte yandan Dasein’ı ontolojik olarak belirlemek için onu yaşama olarak ele almak mümkün değildir (ontolojik olarak belirlenmemiş olarak) ve hem de bunun ötesinde başka bir şey olarak.’’ (Heidegger, 2008 :52). 

‘‘Varlık’ın unutuluşu şeklinde’’ sönük kalmayı Varlık ile Varolan arasındaki uçurumda kalmış insanın (varoluş halinin) durumunun farkına varmasını yeniden aktifleşmesi öne çıkmaktadır. Peki insan karanlıkta mıdır? Aksine, varolanların üzerine düşünülen ve varolanın modellenen tasarım halinde gelişen kültür-tarihsel açıdan gelişen arkitektonik toplumsal bağlamların kökeni, sürekli ışıldayan varolanının belirlenmesi ‘‘varolan olmayan töz denilen ortaya çıkar. 

Arkhe düşüncesinin’’ tam anlamıyla aslında bizzat varolanın kendisi üzerinde bükümlenen arkhe düşüncesi daha ileri giderek kendisini VARLIK olarak gösterdiğini anlayabiliriz. Haliyle yazının başında da belirtildiği üzere, Varlık ile Varolan ikilemini felsefe sistemi olarak değil insanın kendi özüne yabancı kalması, varlık olandan geri çekilmesi buradaki bir ikilikte meydana gelir; geleneksel arkhe düşüncesi özne, töz, tin olarak yasa halinde belirlediği varolanın karşısında VARLIK halinde konumlanmıştı. Varolanı sürekli doğuran varolanın tasarımlarını ortadan çıkardıktan sonra aniden kapanan hakikat düşüncesi açıklayan Heidegger’in bu yönden anlaşılması gereklidir. Heidegger, varlığa yönelmenin özü itibariyle insanın özüne yönelmesi olarak ele aldığı Dasein hususunda ‘‘varlık sorusunu sormak için varlık sorusunu soran varolan, insan hedeflenir, insan varoluşu, varlık’ın ayrıcalıklı bir bölgesine dönüşür. Dasein terimi, varlık sorusu için başvurulan varolan’’(Towarnıckı, 2017:24).  

İnsanın özü varolan ile varlık halinde ayrık bir halde değildir, Heidegger’in Dasein çözümlemesi varoluş problemi içerisine girmiş olan insandır. Böylece Heidegger’de öne çıkan antropolojik bir yargıyı kuran ‘‘Dasein’’ tam anlamıyla insanın ‘‘hem orada olan hem bir varolandır, hem başka varolanlar’la alışveriştedir, Heidegger’in "temel sorusu" "Varlığın anlamını" ilgilendirir. Bu soru insanlar için, Heidegger’in anlatımıyla, Dasein için doğar. Bu Almanca sözcük sıradan anlamında oradaki ya da varolan varlık demektir, Dasein insansal varlık kipidir. Heidegger insanı, insan olmak "sadece yaşayan"a bir şey eklemleyerek belirlenebilinirmişçesine animal rationale, yani dili (ya da aklı) olan yaşayan olarak tanımlayan geleneksel metafizik tanımı daima yadsımıştır.’’ (Towarnıckı,2017:24; Kaufmann, 2009:122-123; Agamben, 2012:53). Heidegger, Varlık hususunda ilk temellendirmesinde bulunurken varolan ile varlık ilişkisini, neliği ve nasıllığımız içindeki varolan olan insana, Dasein insan varlığı kavramı olarak vardır demektedir. Söz konusu varolanlar herhangi bir varolan olmayan, soruyu soran insanlardır. Fakat insan burada varlık halinde nasıl devreye girer sorusu bizi bekler, Düşünceye belirli sınırlar içerisinde tanıtlayan metafizik geleneğini soruşturmak burada etkin olmaktadır. Oluş ile Olmak ayrımı, Türkçe’de farklı bir şekilde algılanır, bu yönüyle var-oluş ‘‘olmak’’ arasındaki farklılığı gösterir.

 Buradaki farklılık, insanın ‘existentialia (Existenzialien) durumuna işaret etmektedir. Olmak Dasein’ı varoluştan daha fazla öncelemektedir. Olmak ile Oluş arasındaki ayrımı oluşturan söz konusu işte bu metafizik sorunsalıdır. Heidegger’in ‘‘Olmak ile Oluş’’ farklılığını belirtmesinde ve bu farklılığın ayrım dahilinde gelişmesinin nedeni olan metafiziğe işaret etmesindeki yönelimi buradan başlar. Metafizik, sadece Varlık’ın ötesinde düşünülmesini ve aşılmasını meydana getirmekle kalmamış, dilsel anlamdaki farklılığı, ‘‘ayrımlaşan’’ durum şeklinde şartlandırmıştır.

Varlık düşünmeye zemin hazırlamak yoluyla kendisini açığa çıkarır, bunun olabilmesi için varoluşunun içindeki varlık olan insan varlık serimlendiği düşüncenin kendi zamanı dahilinde düşünceyi atılımlı hale getirir. Heidegger’in amacı Varlık ve Zamanda (meşhur Sartre ve varoluşçuluk hususunu) hedeflenmek istenen insanın‘‘varoluşu’’dur:  

‘‘Varolanların bizatihi kendi sahasından temine dildiği için, önceden cereyan edip temel kavramların sağlanmasına yönelik olan bu araştırmalar, varolanların, varlıklarının temel konstitüsyonu açısından yorumlanması anlamına gelir, Dasein şu veya bu şekilde davranış gösterebildiği ve bir şekilde her daim belirli bir davranış içinde bulunduğu varlığına, varoluş diyoruz. Dasein kendini daima kendi varoluşundan hareketle anlar: yani kendine özgü olan, bizatihi kendi olmak ya da olmamak imkanıyla. Dasein bu olanakları ya bizzat seçmiştir ya da bunların içine dalıvermiştir veya onlar içinde serpilip büyümüştür’’(2008:10-12).

Metafizik varolanı varolan olarak alırken, belirli bir düşünce eksenini modeller, bütün bir geleneksel sorgulama biçimi kendi özdeğinde belirli bir eksene yönelir. Varolanın üzerinde varolanın kurgulayan özünden uzaklaşan insan, orada olanın ‘‘Dasein’ın Zamansallığını’’ unutmayı hıfz eder. Daha doğrusu unutmayı unutturma gibi bir tamlama sürecidir. Dasein zamansallıkla ilişkili olan hafızanın düşünmeyi toparlayıcı edimi ile ortaya çıkan zamansal deneyimin sağlanmasıdır. Unutmaya yönelmemizi sağlayan, hatta artık teknik sayesinde bizzat bizi olduğumuzdan daha kurgulu hale getiren metafizik ya da fizik geleneğinin düşünme hakkında sunduğu logos mantık ve bilme kategorilerini, ‘‘temellük etmeyi’’ devam ettirmek, tökezleme içerisine girmemize neden olmaktadır. Varolanların edimi, varlıktan ayrı değildi, Heidegger burada insanın özünden ayrıldığını varlıktan geri çekilen durumu, varlıktan koparılan varolanlara gömülü halen gelen insan varoluşunun krizini göstermeye çalışır.

Metafizik, varolanın üzerinde kendisini kurgulayan olduğu gibi varolanı karşısında gösterir, varolanı sorgular. Varolanın göründüğü deneyimde varlık sorusu asla istenmez, çünkü metafizik geleneği zamansallığın aktif olması ile varoluşu sürecinde insan kendisini özü olan Varlık ediminin hatırlanması geriye çekilmek, yavaş, zayıflık nezdinde değerlendirir. Varlık ile varolan arasında özü olan ile yaşandığı edimi arasındaki varoluşu içindeki insan, metafiziğin geleneksel belirli-kesin konumlanışında özü olan varlık yerine özü olan varolan etkinliğine işaret edilir. Bu yer değiştirme mantıkçı-diyalektikçi öznenin tarih sahnesinde trajik bir sonu olmadan ‘‘benlik atılımına’’ girmeden kazandığı kültürel çöküşün sürekli önlenmesine ya da kültürel krizlerin normalleştirilmesine neden olur. 

Metafizik hakikat biçimi olarak varolanların üstünde töz açıklamalarını ussallaştırken, insanın özü olan VARLIK’ın zamana yayılan, zamansallığında ortaya çıkan ‘‘kapanışını’’ gösteren Dasein’ın etkin olmasını engellediği gibi ‘‘hakikatin ortaya çıkmasını kapanışı olmayan’’ saf, duru sayılara ve cümlelerde kanıtlayarak gösterir. Varolan üzerinde bükümlenen metafizik, bükümlenişinde hafızanın eski-yeni, şimdilik-geçmiş süreğenliğini ortadan kaldırmayı tahakküm altına alır ‘‘düşünmeyi’’ tekrarın sükunu halinde gösterir. 

Metafizik ‘‘camera obscura’’ ‘‘laterna magica’’ şeklinde izah edilebilecek etkinliğinde varolanların üzerinde, varolanın tasarımlandığını, tasarımlanan varolanların simüle edildiği ihtişamına Varlık hakkındaki yoğunlaşmayı ‘‘meditasyon derinleşme adı altındaki bir gizemcilikle’’ Dasein’ın üzerine yapılan bir sorgulama haline giriyormuşçasına yaptığı bir izlenimle karşımıza çıkmaktadır. Varlık’ın varolandan kopartılması anlamında biçimlenen metafizik, Dasein etkinliğinin görmezden gelinmesi gerekliliğini resmen ortaya koyar. ‘‘Metafizik ya da fizik’’ belirtmesi ile tamamlamada bulunur, ‘‘genel olarak varolan üstündeki hakikati muhafaza ettiği bilgidir metafizik. Metafizik son derecede özsel anlamda fiziktir’’(Heidegger, 2023:13). 

Buna göre metafiziğin temel işlevi, kendisini sınırlayan ve durgun hale getiren Varlık’ın özünün insandaki ortaya koyuluş biçiminin ‘‘Öz’’ etkinliği sürekli örtük kalınmalıdır. Bu durumda, belirtilen yasa halindeki metafizik hakikatin kapanışını değil sürekli yansıtılmasını, parlamasını arzular. Bu arzulama tam anlamıyla Schopenhauercı dile getirme şeklindedir ve Heidegger nasıl ki insan tarihini doruğa çıkaran istemenin ürünü olan Felsefe geleneğini ‘‘insanın ontolojik konumundaki krize’’ yöneltirse, Heidegger’e göre metafiziksel olanın Hakikati insanın onto-teknik bir yorumuyla ortaya çıkar. İnsan ontolojik konumunun sürekli haliyle felsefe insanın özünü değil insanın dünyada kurucu model olması için çaba göstermiştir. Arzuladığı tasarımı nesneleştiren ve nesnenin araçsallaşmasının yolu metafizik’in varolan üstünde olması ve varolanı da aşarak tasarımlamasıdır. 

Metafizik, varlığın çözümlemesinin açığa çıkarılmasını varolana çevirir, hakikatleştirmeyi kendisini insanın özü olan Varlık olarak gösterir. Varlık öz halinde sadece varolanın belirleyiciliği altında varolanın sorgulandığı üzerindeki düzlemdedir. Metafizik geleneği öz olarak kazanıldığı varlık adı altında varolanın sorgulamasını hakikat olarak gösterir. Varlık, varolan katmanında onu düzleminde işaret edilen varolan halinde ortaya çıkartılır. Varlığın açılık halinde sürekli kendisini açığa çıkarması kendi halinde saklı ve ortaya çıkması zamansallığa bağlı olan düşüncenin hafıza ile toparlanması ile değil, hakikatin özü halindeki Varlık, kendisini kapatmasının mümkün olmadığı varolanın ediminde cisimleşmesi ile tamamlanır. 

Metafiziğin üretim işlemi bilginin ve bilginin sürekli dolaşım haline getirildiği araç haline getirilmenin ‘‘varlığın varolan olarak gösterilmesi’’ halinde üretimi ve açıklığı düşüncenin belirlendiği mekanik zamansallığın pekinliği ile düzenlenir. Başlangıcından tamamlama sürecine kadar metafizik, düşünmeye yönelmeyi belirli monoton bir çizgide, kendisinin kendisi için olan ile olumlar. Varolan ile Varlık arasındaki ontolojik varoluş, derin bir ikililik oluşturmuştur. Onlar birbirine karışmış haldedir, varolan içerik halinde varolanlar üzerinden biçim olarak metafizik tarafından kendisinin döngüselliğini kendisi için düzenler. Metafiziğin varolanlar üstündeki sorgusu, Varlık’ın maskesinin mevcudiyeti özelliğinde göstermesinden dolayı Varlık unutulmuşluğunun üzerinde konumlanmasını bize fark ettirmez, bundan dolayıdır ki varlık’ın unutulmuşluğunun henüz farkında bile değiliz.

Heidegger’de varolan hususunu, küçümsenen ve değersiz bir terim olarak anlamamak elzemdir. Heidegger’in amacı ‘‘varolanların varolanınını’’ üreten batı metafiziğinin eleştirisinde bulunmaktır. Şimdi şu soru hemen zihnimizde oluşacaktır: Varolan tam olarak nedir? 

Heidegger çağdaş dönemde dünyada etkin olan varolan hakkındaki Kant’ın Saf Aklın Eleştirisinden temel alarak başlatır, bu başlatma Kant’ın felsefesinin haklı bir boyutuna referans etme amacında bulunmak değildir. Varolan, tam anlamıyla ‘‘nesne olan varolanlar’’ olarak meydana getirilen transendental estetik olan zaman-mekanın boyutlarında nedensellik ilişkisinde insanın saf aklının kategorileri tarafından belirlenir. Varolan, doğrudan doğruya nesne haline gelmezden önce (nesne olmayan nesnenin varolma koşulunu sağlayan zaman-mekandaki koşullu göreli konumuna göre) cisimler bulunur, insan kendisini özne olarak meşru haline getirmek amacıyla cismi algılamak zorundadır (Kant’ta bu terim sentetik önsel yargıların apperzepsiyon haline geçmesinin önkoşuludur) algılanan cisim anlama yetisinin kategorilerinden geçmezden önce nesne haline geçmezden, insanın karşısında olmayan bir varolandır. 

Cisimleşmenin olabilmesinden önce insan burada henüz logos’u bile kurmamıştır, (Kant kategorilerin cisimlerde bulunduğunu Kopernik devrimiyle yanlışlamıştır) Heidegger burada henüz varolanın varolmaları gösterdiği geleneksel batı metafiziğinin eleştirisine başlar. Oysa Kant kendisinden önce metafizik eleştirisinde bulunurken bile Heidegger, Kant’ı kategorilendirilen varolanın metafiziği şeklinde gösterir. İnsan, karşısında nesne denilen bir ayrımı zaman-mekanda sınırlandırarak mantık, bilgi olarak kategorilerin bilgisi şeklinde kurulmasını ortaya çıkarandır. Kant’ta gösterilen, cisimleşmeden nesne eylemine geçişte belirleyici olan bilinçtir ve bilinç sadece cisimleşmenin nesneye dönüşerek ona senkronize olunan özneleşmeye aşina olmakla muktedirleşen insanın dünyayı kurucu haline gelmesini yönetir. Kant’a kadar gelmezden önce, metafizik olarak karşılaştığımız kelimenin ifadesi, Kant’a göre zaman-mekanın koşulladığı var olma koşulu üzerine ‘‘görülmeyen, değişimi olmayan, kanun, yasa, varolanların üzerinde olan, sadece akıl ile kavranılan’’ metafizik geleneğidir, Heidegger buna varolanları belirleyenlerin hiçlikleşmesi olarak nitelendirir.

Heidegger, kategorilerin bulunduğu nesneleri meydana getiren arkhe/töz anlayışlarından anlama yetisinden kategorilere geçişinin insana yönelten, insana taşınmasını ve zaman-mekandaki nesnelerin varolan olarak sayıldığı (Kant’ın metafizik olarak sayarak eleştirdiği öznenin arkhe olarak görüldüğü gelenek) geleneksel varlık anlayışının yıkımını duyurduktan sonra, bilgiyi kazanımlayan insana tarihsel bir önem atfederek kurucu olarak pekinleştirmesini yapan Kant’a eleştiri sunar. Buna göre Heidegger eleştirisinde en azından varolanın varlığı olarak sayılan geleneksel metafiziğin tam olarak Kant’ta arkhe olarak insanın özne kazanımıyla ‘‘dünyanın tam olarak kesin bilgi türevi’’ haline gelmesinin batı metafiziğinin yıkıcılığının artmasını sürekli hatırlatır.

Varolanların varolan kazanılmasında karşımızdaki ağaç, insan, hayvan, ‘‘nesne konumuna indirgenip’’ sadece birer araç olarak kullanılmak için insanın arzusunu yerine getirilmesi amacıyla nesnenin araçsallaşması (antik yunan felsefesinde tekhne arkhe’den ayrı olmadığı gibi varolan ile varlık arasında ikili olmayan bir ilişki vardır) bilinen sıradan cisimlerin değersizleştirilmesi ile öne çıkmaktadır. 

Batı metafiziği araçsallaşmayı devam ettirmek için insanı sürekli dünyayı kurgulayan olarak zeminleştirmesinden dolayı insan varolanların varolanları döngüsünde kalmaktadır. Peki varolan ile varlık ayrımı ne zaman bir bölünme, uzaklaşma yaşadı? Heidegger burada önemle dikkat çektiği Aristoteles’in fizik metninde gösterir. Heidegger, düşünmenin geleneksel boyutunun nasıl ayrımlaştığını, Doğanın insandan ayrımlaştığını, doğanın sadece bir varolan halinde özdeksel olarak konumlandığından başlayarak soruşturmada bulunur.

Heidegger Metafizik hakkındaki eleştirisinde Varlık ile Varolan arasındaki kopukluğun olmadığı bir dönemi inceler. Heidegger’de varlık’ın unutuluşu belirtmesine rastladığımızda, öz halinde Dasein’ı bizzat taşıyan aynı zamanda varolan insanın, varlık ve varolan ayrımı ne zaman ortaya çıktı? Kuşkusuz bunun kökeni Antik Yunan’dan sonra başlamaktadır. Heidegger, varolan ile varlık ayrımının henüz oluşmadığı, buna paralel olarak insanın kurucu model ÖZNE-NESNE ayrımının meydana gelmediği Antik Yunan felsefesini yönelik araştırmada bulunur. Varlık’ın unutulmasının kökeninde bulduğu kavrayış Heidegger’i, Aristoteles’in Fizik eserine götürür. 

Buna göre Varlık ile Varolan etkin bir biçimde töz-nesne ayrımı halinde gözükmezden önce ne vardı? Sorusu sorulur. Varolanları yaratan Arkhe olarak çarpıklaştırılmış, arkhe’ye bağlı olan imal etme biçimi olarak yanlış anlaşılmış Tekhne ve sadece amaç olarak anlaşılmış Telos Yunan dünyasında varolanın varlıktan ayrılmadığı yani insanın özüne ait olduğu Varlık’ın hatırlanışı olarak birbirlerine yaslanan açığa çıkmanın yola koyulmasıdır. Heidegger özünde Varlık halinde ve varolan olarak açımlanan ‘‘Fizik’in bütün bir haliyle Doğanın’’ Yunan dünyasında ayrımlaşmamış şeklini Aristoteles’in Fizik adlı eserinde gösterir: ‘‘Fizik yola koyuluş, başlangıç ve hükümdür ve bu sayede hareket etmenin ve sükunetin kökenidir; ilksel olarak önceden hükmettiği şeyde arkhe kendi başına, kendinden hareketle ve ona doğru bulunur; bu yüzden arkhe asla varolanda ilişme suretiyle olan bir şey değildir’’(Aristoteles 192b 20-23). Bu minvalde, fizik olarak varolan ve varlık halinde varolandan bağımsız olmayan arkhe olan Varlık ‘‘hareket edene öyle bir biçimde dahildir ki, kendinde, kendinden hareketle ve kendine doğru, kendi hareketine hükmetmektedir. Arkhe (varolanda ilişme suretiyle olan bir şey değildir) fırlatılan şeyi kendinden atan ve kendinden başına bırakan bir fırlatma hareketinin başlangıç noktası gibi bir şey değildir.’’(Heidegger, 2023:43). 

Doğa sözcüğüne, Batı tarihinin çeşitli çağları boyunca hangi anlam atfedilmiş olursa olsun, her seferinde varolanın tümünü kapsayan bir serimleme olmuş. Doğa tek yanlı bir dışsallıkla madde, materyal, element ya da hükümsüz olan kabul edildiğinde tin ona uygun biçimde maddesiz-olan, ruhsal olan, yaratıcı olan yasa koyana dönüşmüş.’’(Heidegger,2023:11-13). Varolanların sürekli bilindiği ve varolanların kurgulandığı, tasarımlandığı (şuan tekniğin özünü bile yansıtmaması, tekniğin aslında teknik olmaklıktan çıkması) varolanların içindeki insanın varolan olarak teknik tarafından kurgulanmasının, zaman-mekansal simülasyonun tasarımlanmasını olayının yaşanmasının kökeninde yer almasının ölçütü metafiziğin salt düşüncesinin monist biçimde oluşturulmasında yatmaktadır.

Son yüzyılda, insanın ürettiği ‘‘imgelerin imgelerinin’’ dolaşımı haline gelmesi, varolan imgenin küresel zaman-mekansallığı doğru genişlemesinin yarattığı sonuçlar insanların, kendilerine ve birbirlerine diktikleri duvarları ve müphemlikleri insanların bunu ‘‘karşılamalarına’’ sebep olmaktadır. 

Haliyle teknolojinin atılımlı olan durdurulamaz etkinliği, kendisini kurgulayan insanı belirleyen bir simülasyon halinde gelmektedir. Bundan dolayı insan, varolanların kurgusundaki varolanların yaratıldığı rasyonel zaman-mekansallığın koşullandığı nesnelerin çarpık gerçekliğini karşılama içerisinde (varlık’ın unutuluşunu ve varlık ile varolanın arasındaki açıklığı artırarak) dahil olmaktadır. 

Bu durumda, insan olmanın önsel katmanı, varolmanın endişesi halinde genişlemektedir; kendi kendini deneyimlemek ve bu deneyimlemenin kapandığı süreçlerden ziyade insanın bunu ‘‘karşılaması’’ etkili olmaktadır, bunalım önsel yargı halinde gelişirken insanın kendi kendisini deneyimlemesi sadece varolanların dahilinde genişlemektedir. Sadece bakmakla birlikte gelişen bu genişlemeye dahil olan kurgulamayı kendisine çeviren açığa çıkaran ve kapatan (aletheia’yı kopyalayan) tekniğin kendi özünün bile dışına çıkması, insanın sadece onu karşılaması halinde gelip geçen şekliyle varolanlar dahilinde insanın varlık’ı unutuluşu tasarımlanıyor. 

Heidegger çalışmalarında okuyucuya sirayet etmiş olan fenomenoloji, varoluşçuluk, felsefenin krize girmesi ve düşünmenin son bulması gibi alanlar ve konularla sürekli ve yeniden etrafımızda zihnimizde etkin olan dönüşümünün bilinmediği ‘‘tekniğin farklı bir aşama geçirmesinin kökeninde’’ metafizik ya da fizik dediği bir eleştiri ile başlar. 

Husserlavari bir öznenin, insan varoluşu üzerine bükümlenmeden oluşmayan, fenomenlerin üzerine yapılan redüksiyon varoluşu hesaba katılmadan ‘‘epokhe’nin epistemesi’’ olarak tanıtlanmaktadır. Heidegger’in Husserl’i yetersiz görmesi, fenomenolojik indirgeme yöntemi Varlık ve Zaman’da belirlemeden, amaç fenomenolojik refleksiyon yöntemi ile varlık’ın özünü taşıyan bir varolan insanın, varoluşuna odaklanma çalışmasıdır. Metafizik Nedir? Varlık ve Zaman metni ile sonraki eserler arasındaki bir geçişi temsil eder.

Metafizik ya da fizik geleneği varolanlar üzerinde sorgulamasında bulunurken arkhe, töz, öz, özne temsilinde varolanı ortaya çıkartan ‘‘görünümü olmayan, algılanmayan, deneyimlenmeyen’’ temel oluşsal olan ortaya çıkarılan hakikati meydana getirirken ‘‘varolan olarak hiç olan ancak varolanı meydana getiren’’ yasalandırmayı ölçütlemiştir. Metafizik geleneğinde, dikkate değer olan kanonikleşen ölçütleme, metafiziğin tasarımlandığı varolanların kurgusu içindeki logos’un düzlemi, varolanların yaratıldığı ve sonra açıklandığı bir oksimoronluk ortaya çıkarmaktadır. 

Bütün bir tarih kendi düzleminde bilinen coğrafyasında yaratılmış töze indirgenen ve bu tözün saklanıp açığa çıkmasına hayretle bakan (ışık yayan, ışığı belli olan ancak ne zaman parlayacağı belli olmayan veritas dahilinde) döngünün dahilinde kalır. Tekrarın sorgusu varolanın üzerine odaklanılan tasarımlarının kurgusuna işaret eder. 

Metafizik meşru hükmünü yasalandırırken varolanı bile varolan olarak tanımlayarak değil, insanın cisimleştirmesi ve onu nesneleştirme sürecinden sonra çarpık bir imge olarak gösterir. Bu yönüyle, varolanın hareketi ve sürecinde tekrar edilmesi, aslında varolanın insanın deneyimden önceki varolan olarak alınması ‘‘hiç’’ olarak gösterilmesi ile tanımlanır. Ancak insan algılamasa bile belirli olarak tüm varolanların tikelliğinde yaratılan hiç varolmayan töz olarak kendisini resmen VARLIK boyutunda gösterirken burada bütün haliyle yaratılan metafiziğin simülasyonunun maskesi iner.

 

Kaynakça

Agamben, G. (2012) Açıklık – İnsan ve Hayvan (Çev. Meryem Mine Çilingirlioğlu) YKY.

Heidegger, M. (2009) Metafizik Nedir? (2009) (Çev: Yusuf Örnek) Türkiye Felsefe Kurumu

Heidegger, M (2023) Physis: Kavramı ve Özü Üzerine (Çev.Zeynep Sayın) Vakıfbank Kültür Yay.

Heidegger, M. (2008) Varlık ve Zaman (Çev. Kaan H. Ökten) Agora Kitaplığı

Kaufmann, W. (2009) İnsanı Anlamak Heidegger Bölümü (s.115-151) (Çev. Aziz yardımlı) İdea Yay.

Towarnıckı, F. (2017) Martin Heidegger (Çev: Zeynep Durukal) YKY